วัดกองกาน

ความสำคัญของวัดกองกานที่มีต่อชาวอำเภอแม่แจ่ม คือการเป็นวัดที่ประดิษฐาน "พระเจ้าตนหลวง" พระพุทธรูปปางมารวิชัย หน้าตักกว้าง 10 ศอก 9 นิ้ว ที่เชื่อกันว่ามีความศักดิ์สิทธิ์และอภินิหารมากมาย โดยพระเจ้าตนหลวงนั้นจัดเป็นพระคู่บ้านคู่เมืองแม่แจ่มมายาวนานหลายร้อยปีแล้วและเป็นพระพุทธรูป ที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในแม่แจ่มอีกด้วย ทั้งนี้ มีเรื่องเล่าสืบต่อกันมาว่า ในสมัยที่มีการค้นพบพระเจ้าตนหลวงนั้น ชาวบ้านหลายคนได้เข้าไปกราบไหว้สักการะแล้วจ้องมองดวงตาของพระเจ้าตนหลวงที่มีความงดงามละม้ายตาคนจริง ๆ เมื่อกลับมาถึงบ้านแล้ว ใครที่จ้องมองดวงตาคู่นั้นมักมีอันเป็นไปทุกราย ด้วยเหตุนี้ทางวัดจึงมีการลงรักปิดทองและ ปิดดวงตาจริงเอาไว้เพื่อให้ผู้ศรัทธาสามารถจ้องมองดวงตาของพระเจ้าตนหลวงได้ ครั้นเรื่องนี้แพร่สะพัดไปถึงกรุงเทพฯ ได้มีความพยายามนิมนต์พระเจ้าตนหลวงไปไว้ที่กรุงเทพฯ จึงมีการส่งรถสิบล้อมารับแต่ก็เกิดอุปสรรคนานัปการ จนไม่สามารถเคลื่อนย้ายองค์พระไปได้ ทำให้ปัจจุบันพระเจ้าตนหลวงองค์นี้ยังคงประดิษฐานอยู่ที่วิหารกองกาน ณ วัดกองกานแห่งนี้ ส่วนชื่อของวัดกองกานนั้น เพี้ยนเสียงมาจากคำว่า "ก๋องคาน" ในภาษาคำเมือง แปลว่า กองไม้คาน ซึ่งที่มาของชื่อนี้ มาจากการมีผู้มีจิตศรัทธามาทำบุญเป็นจำนวนมากสมัยก่อน พากันเอาไม้คานหาบข้าวของมากองไว้ เพื่อกราบไหว้บูชา และต่อมาได้ยึดถือเอาวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 8 เหนือ (เดือน 8 เป็ง) เป็นวันทำบุญพระเจ้าตนหลวง จนกลายเป็นประเพณีสืบทอดกันมาจนถึงปัจจุบัน ที่ตั้ง : ตั้งอยู่ที่หมู่ 7 ตำบลแม่ศึก อำเภอแม่แจ่ม จังหวัดเชียงใหม่ ตั้งอยู่ห่างจากตัวอำเภอแม่แจ่ม ประมาณ 7 กิโลเมตร บนถนนสายฮอด-แม่แจ่ม อยู่ห่างจากวัดพุทธเอ้น ประมาณ 2 กิโลเมตร