วัดอุโปสถาราม

วัดอุโปสถาราม ตั้งอยู่ตำบลเทโพ ในเขตเทศบาลเมืองอุทัยธานี เดิมมีชื่อว่า “วัดโบสถ์มโนรมย์” แต่ชาวบ้านเรียกกันว่า “วัดโบสถ์” ตั้งอยู่ริมแม่น้ำสะแกกรัง เป็นวัดเก่าแก่คู่เมืองอุทัยธานีมาตั้งแต่สมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น 

สิ่งที่น่าสนใจภายในวัด ได้แก่ 

อุโบสถ เป็นอาคารก่ออิฐถือปูน ภายในประดิษฐานพระพุทธรูปศิลปะสุโขทัยปางมารวิชัย มีภาพจิตรกรรมฝาผนังฝีมือช่างหลวงเขียนในตอนปลายของสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 3) บอกเล่าเรื่องราวพุทธประวัติเริ่มตั้งแต่ประสูติจนถึงปรินิพพาน

วิหาร เป็นอาคารก่ออิฐถือปูน หน้าบันมีลวดลายพระอินทร์ทรงช้างเอราวัณ บริเวณด้านหน้าพระวิหารมีจิตรกรรมฝาผนังเป็นภาพงานถวายพระเพลิงและวิถีชีวิตชาวบ้านอุทัยธานีสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น ภายในประดิษฐานเป็นพระพุทธรูปยืนปางห้ามญาติ ขนาบซ้ายขวาด้วยพระพุทธรูปฝั่งละหนึ่งองค์ มีจิตรกรรมฝาผนังแสดงเรื่องราวของพระมาลัย พระอสีติมหาสาวก และพระอสุภกรรมฐาน 10 ด้านบนเป็นภาพชุมนุมพระสงฆ์สาวกสลับพัดยศลายต่าง ๆ

มณฑปแปดเหลี่ยม ตั้งอยู่ริมแม่น้ำสะแกกรัง มีลักษณะสถาปัตยกรรมผสมแบบตะวันตก มีลายปูนปั้นคล้ายไม้เลื้อยที่กรอบหน้าต่าง และมีพระพุทธรูปปูนสลักนูนสูงอยู่ด้านนอกอาคาร สร้างขึ้นราวปี พ.ศ. 2442 โดยหลวงพิทักษ์ภาษา เพื่อถวายแก่พระครูอุไททิศธรรมเจ้าอาวาสวัดอุโปสถารามในขณะนั้น เพื่อให้ท่านจำพรรษา แต่ทว่าพระครูอุไททิศธรรมได้มรณภาพลงเสียก่อน มณฑปแห่งนี้จึงถูกใช้เป็นที่ทำศพและเป็นที่ประดิษฐานอัฐิธาตุพร้อมข้าวของเครื่องใช้ของท่านแทน

เจดีย์สามสมัย ตั้งอยู่ด้านหลังวิหาร เป็นเจดีย์ที่มีรูปแบบที่แตกต่างกันทั้งสามองค์ ตั้งเรียงรายอยู่ในแนวระนาบเดียวกัน ได้แก่ เจดีย์ทรงระฆัง ศิลปะแบบอยุธยา เจดีย์ย่อมุมไม้สิบสอง ศิลปะแบบรัตนโกสินทร์ และเจดีย์ทรงระฆังเหลี่ยม ศิลปะแบบผสมผสานระหว่างอยุธยาและรัตนโกสินทร์ สันนิษฐานว่า เจดีย์ทั้งสามองค์นี้ถูกสร้างขึ้นพร้อมกันในสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น 

หอประชุมอุทัยพุทธสภา เป็นศาลาทรงไทย หน้าบันประดับลวดลายปูนปั้น ใช้เป็นหอสวดมนต์ 

แพโบสถ์น้ำ ตั้งอยู่หน้าวัด สร้างขึ้นเพื่อรับเสด็จพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5) เมื่อครั้งเสด็จประพาสมณฑลฝ่ายเหนือใน พ.ศ. 2449 เดิมเป็นแพแฝด 2 หลัง มีช่อฟ้า ใบระกา หน้าบันมีป้ายวงกลมจารึกภาษาบาลี “สุ อาคต เต มหาราช” แปลว่า มหาราชเสด็จฯ มา ต่อมาในปี พ.ศ. 2519 ได้ซ่อมแซมบูรณะใหม่เป็นหลังเดียวยกพื้น 2 ชั้น หลังคาทรงปั้นหยา และย้ายป้ายวงกลมมาไว้หน้าจั่วตรงกลาง แพโบสถ์น้ำหลังนี้ใช้ประกอบพิธีทางศาสนา เช่น งานแต่งงาน บวชนาค งานศพและงานบุญต่าง ๆ 

นอกจากนี้ยังมีสิ่งของที่สำคัญ เช่น เสมาหินสีแดงหน้าโบสถ์ ตู้พระธรรมและตู้ใส่ของเขียนลายกนกเถาลายดอกไม้ หงส์ยอดเสา ฝาบาตรประดับมุกที่ได้รับพระราชทานจากพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5) เป็นฝีมือช่างสิบหมู่ เป็นต้น นักท่องเที่ยวสามารถใส่บาตรพระทางน้ำได้ในช่วงเช้า