วัดพระธาตุห้าดวง

วัดพระธาตุห้าดวง ตั้งอยู่ตำบลลี้ อำเภอลี้ สันนิษฐานว่าเป็นบริเวณเวียงเก่าลี้ เพราะมีซากกำแพงและคูเมืองตั้งเป็นแถว ตามตำนานกล่าวว่า พระนางเจ้าจามเทวีกษัตริย์ครองเมืองหริภุญไชย ได้ยินข่าวจากราษฎรเมืองลี้ว่ามีดวงแก้ว 5 ดวง ปรากฏให้เห็นอยู่บ่อยครั้ง จึงได้เสด็จมาดูด้วยพระองค์เอง เวลากลางคืนจึงได้ทอดพระเนตรเห็นแสงสว่างจากดวงแก้วทั้ง 5 ดวง ลอยอยู่บนกองดิน 5 กอง และได้สอบถามความเป็นมาจึงทราบว่า คือ พระเมโตธาตุ (น้ำไคลมือ) ของพระพุทธเจ้าที่เคยล้างพระหัตถ์และน้ำก็ไหลผ่านปลายนิ้วทั้ง 5 ลงพื้นดิน พระนางจึงเกิดศรัทธาสร้างพระธาตุเจดีย์ครอบกองดินทั้ง 5 กองไว้ ต่อมาพระครูบาเจ้าชัยยะวงศาได้บูรณะวัดแห่งนี้ขึ้นมาใหม่

สิ่งที่น่าสนใจภายในวัด ได้แก่

พระธาตุห้าดวง ตั้งอยู่ด้านหลังพระวิหารเฉลิมเทวี เป็นเจดีย์สีทอง 5 องค์ ลักษณะคล้ายกับองค์พระธาตุหริกุญชัย เป็นที่ประดิษฐาน "พระเมโตธาตุ หรือพระธาตุน้ำไคลมือ" ของพระพุทธเจ้า ซึ่งเป็นพระธาตุที่เกิดจากน้ำล้างพระหัตถ์ที่ไหลผ่านลงมาถึงปลายนิ้วมือทั้งห้าของพระพุทธเจ้า โดยปรากฏเป็นดวงแก้ว 5 ดวง ในวันที่ 20 เมษายน ของทุกปี จะมีประเพณีสรงน้ำพระธาตุห้าดวง

อุโบสถ เป็นอุโบสถสีทอง ภายในประดิษฐานพระพุทธรูปสมเด็จองค์ปฐมทรงเครื่องพระมหาจักรพรรดิ ขนาดหน้าตัก 1 เมตร เป็นพระประธาน มีภาพจิตรกรรมฝผนังบอกเล่าเรื่องราวเกี่ยวกับพุทธประวัติและพระธาตุห้าดวง

พระวิหารเฉลิมเทวี (วิหารใหญ่) เป็นวิหารขนาดใหญ่ ผนังวิหารก่อด้วยศิลาแลงและอิฐ 2 ชั้น ด้านหลังพระวิหารประดิษฐานพระพุทธรูปปางรําพึง 3 องค์ 

พระวิหารสมเด็จองค์ปฐม เป็นวิหารจัตุรมุข ภายในวิหารประดิษฐานพระพุทธสิกขีทศพลญาณที่ 1 (สมเด็จองค์ปฐม) ขนาดหน้าตัก 2 เมตร และรูปเหมือนหลวงปู่ปาน หลวงพ่อฤาษีลิงดำ หลวงพ่อฤาษีลิงขาว และพระหลวงพ่อฤาษีลิงเล็ก 

วิหาร 9 ครูบา เป็นสถานที่ประดิษฐานรูปเหมือนครูบาซึ่งเคยมาปฏิบัติธรรมบำเพ็ญภาวนาและบูรณะปฏิสังขรณ์วัดพระธาตุห้าดวง จำนวน 9 รูป ได้แก่ ครูบากิตติ ครูบามหาสมณะ ครูบามหามังคลาจารย์ ครูบามหาสวามี ครูบามหาเตจา ครูบาจะวรรณะ ปัญญา ครูบาศรีวิชัย ครูบาอภิชัยขาวปี และครูบาชัยยะวงศาพัฒนา