ถ้ำเขาหลวง

จังหวัดเพชรบุรีนอกจากเป็นจังหวัดที่มีความสำคัญทางประวัติศาสตร์ที่บ่งบอกเรื่องราวมาเป็นมาต่าง ๆ มากมาย อันสะท้อนให้เห็นถึงวัฒนธรรม วิถีชีวิตความเป็นอยู่ของคนเพชรบุรีตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบันแล้วยังมีศาสนสถานสำคัญ ๆ เช่น วัดวาอาราม โดยเฉพาะวัดถ้ำที่สร้างอยู่บนภูเขาน้อยใหญ่ทั่วจังหวัดเพชรบุรี ภูเขาลูกเล็ก ๆ ที่มีความสูงเพียง 92 เมตร คือสถานที่ตั้งของถ้ำเขาหลวงที่ไม่เพียงมีความสวยงามในยามต้องแสงแดดที่สาดส่องเข้ามากระทบผนังถ้ำภายในที่เต็มไปด้วยหินงอกหินย้อยเท่านั้น หากยังมีความเป็นมายาวนานตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 4 อันเป็นจุดเริ่มต้น ที่ทำให้สถานที่แห่งนี้เป็นที่รู้จักมากขึ้น ด้วยสายพระเนตรถึงความงามภายในถ้ำ พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวจึงได้โปรดฯ ให้สร้างบันไดคอนกรีตยาว 10 เมตรทอดตัวตั้งแต่เชิงเขาไปสู่เบื้องล่างของถ้ำและโปรดฯ ให้บูรณะ พระพุทธรูปโบราณที่ประดิษฐานอยู่ภายในถ้ำนี้มาอย่างยาวนานและสันนิษฐานว่า พระพุทธรูปโบราณเหล่านี้น่าจะมาจากนักจาริกแสวงบุญที่นำพระมาจากสถานที่ต่าง ๆ แล้วมาประดิษฐานไว้ที่นี่ครั้นในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 ได้ทรงมีพระราชประสงค์สร้างอาราม ขึ้นภายใน ถ้ำเขาหลวงเพื่อแถวายเป็นพระราชกุศลแด่พระชนก โดยโปรดฯ ให้สร้างพระพุทธรูปเพิ่มเติมและหนึ่งในนั้นมี การประทับตราประจำรัชกาลที่ 1-5 ไว้ที่ฐานพระ ปัจจุบันถ้ำเขาหลวงได้รับการบูรณะและพัฒนาเพื่ออำนวยความสะดวกแก่นักท่องเที่ยวพร้อมกับมีการจัดวิทยากรคอยบรรยายสำหรับหมู่คณะที่สนใจ