พิพิธภัณฑ์สิรินธร

ตั้งอยู่ภูกุ้มข้าว ตำบลโนนบุรี เมื่อปี พ.ศ. 2513 พระครูวิจิตรสหัสคุณ เจ้าอาวาสวัดสักกะวัน ได้พบกระดูกชิ้นใหญ่ในบริเวณวัดและได้นำมาเก็บรักษาไว้ จนปี พ.ศ. 2521 นายวราวุธ สุธีธร นักธรณีวิทยาและคณะกรมทรัพยากรธรณีได้เดินทางมาสำรวจบริเวณนี้ และพบว่ากระดูกดังกล่าวเป็นซากฟอสซิลไดโนเสาร์ ต่อมาในปี พ.ศ. 2523 คณะสำรวจธรณีวิทยาไทย-ฝรั่งเศสได้นำกระดูกเหล่านั้นไปศึกษาพบว่าเป็นส่วนกระดูกขาหน้าของไดโนเสาร์ซอโรพอด (Sauropod) จนกระทั่งปี พ.ศ. 2537 จึงได้สำรวจขุดค้นและอนุรักษ์อย่างเป็นระบบแล้วเสร็จในปี พ.ศ. 2538 จากการสำรวจครั้งนั้นได้พบฟอสซิลและโครงกระดูกไดโนเสาร์จำนวนมากในชั้นหินเสาขัว ยุคครีเตเซียสตอนต้น อายุประมาณ 130 ล้านปี นอกจากนี้ยังพบกระดูกไดโนเสาร์ชนิดกินพืชมากกว่า 700 ชิ้น สันนิษฐานว่าเป็นชิ้นส่วนของไดโนเสาร์กินพืชอย่างน้อย 7 ตัว โดยฟอสซิลไดโนเสาร์ที่สมบูรณ์ที่สุดเป็นของ ภูเวียงโกซอรัส สิรินธรเน่ (Phuwiangosaurus Sirindhornae) โดยที่กระดูกยังคงเรียงรายต่อกันอยู่ในสภาพนอนคว่ำ กระดูกสันหลังตั้งขึ้น มีซี่โครงออกสองข้างลำตัว กระดูกสะโพกทุกชิ้นอยู่ในตำแหน่งเดิม กระดูกหางเรียงม้วนเป็นวงกลมพาดขึ้นไปกลางหลังและยาวต่อไปจนกระทั่งถึงปลายหาง แต่ขาท่อนหลัง ขาหน้าข้างขวา คอ และส่วนหัวหลุดกระจายออกไป จากการค้นพบครั้งสำคัญในเวลานั้น กรมทรัพยากรธรณีได้ก่อสร้างอาคารครอบแหล่งขุดค้นไว้ เพื่อเป็นแหล่งศึกษาเรียนรู้และแหล่งข้อมูลทางวิชาการด้านบรรพชีวินวิทยาของไทย และได้นำไปสู่การสร้างพิพิธภัณฑ์ไดโนเสาร์ภูกุ้มข้าวจนแล้วเสร็จในปี พ.ศ. 2549 โดยสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ ทรงมีพระมหากรุณาธิคุณพระราชทานนาม “สิรินธร” เป็นชื่อพิพิธภัณฑ์ และเมื่อวันที่ 12 ตุลาคม พ.ศ. 2549 พิพิธภัณฑ์ไดโนเสาร์ภูกุ้มข้าวจึงได้เปลี่ยนชื่อเป็น “พิพิธภัณฑ์สิรินธร” และเปิดให้เข้าชมอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 9 ธันวาคม พ.ศ. 2551 ภายในอาคารพิพิธภัณฑ์สิรินธร แบ่งการจัดแสดงออกเป็น 8 โซน ได้แก่ โซนที่ 1 กำเนิดโลกและจักรวาล โซนที่ 2 กำเนิดสิ่งมีชีวิต โซนที่ 3 มหายุคพาลีโอโซอิก (วิวัฒนาการของสิ่งมีชีวิตโบราณ) โซนที่ 4 มหายุคมีโซโซอิก (โลกแห่งสัตว์เลื้อยคลานและไดโนเสาร์) แบ่งโซนย่อยจัดแสดงเรื่องราวไดโนเสาร์ไทย โซนที่ 5 วิถีชีวิตไดโนเสาร์ โซนที่ 6 ปริศนาการสูญพันธุ์และคืนชีวิตให้ไดโนเสาร์ โซนที่ 7 มหายุคซีโนโซอิก (มหายุคแห่งสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม) และ โซนที่ 8 เรื่องราวของมนุษย์ นอกจากนี้ยังสามารถชมหลุมขุดค้นซึ่งมีซากฟอสซิลจริงที่ขุดค้นพบเป็นครั้งแรกในบริเวณภูกุ้มข้าวได้อีกด้วย เปิดทุกวันอังคาร-วันอาทิตย์ (ปิดวันจันทร์) เวลา 9.30 -16.30 น. อัตราค่าเข้าชม ชาวไทย ผู้ใหญ่ 40 บาท เด็ก (อายุ 12 ปี ขึ้นไป) 10 บาท ชาวต่างชาติ ผู้ใหญ่ 100 บาท เด็ก (อายุ 12 ปี ขึ้นไป) 50 บาท สอบถามข้อมูล โทร. 0 4387 1613 www.sdm.dmr.go.th