วัดพระหลวง (วัดพระธาตุเนิ้ง)

วัดพระหลวง หรือวัดพระธาตุเนิ้ง ตั้งอยู่ตำบลพระหลวง อำเภอสูงเม่น จังหวัดแพร่ เป็นโบราณสถานเก่าแก่ ไม่ปรากฏหลักฐานการสร้าง แต่สันนิษฐานว่าน่าจะสร้างขึ้นในพุทธศตวรรษที่ 22 และถูกทิ้งร้าง ต่อมาปี พ.ศ. 2330 มีกลุ่มชาวไทลื้ออพยพมาจากเชียงแสนมาสร้างบ้านเรือนอยู่อาศัยและร่วมกันบูรณปฏิสังขรณ์วัดขึ้นใหม่และตั้งชื่อให้ว่า "วัดพระหลวง” กรมศิลปากรได้จัดขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานเมื่อวันที่ 8 มีนาคม พ.ศ. 2478

สิ่งที่น่าสนใจภายในวัด ได้แก่ 

พระธาตุเนิ้ง เป็นเจดีย์สถาปัตยกรรมแบบล้านนา ไม่ปรากฏหลักฐานว่าสร้างขึ้นเมื่อใด สันนิษฐานว่าน่าจะสร้างขึ้นมาพร้อมกับวัดพระหลวง คำว่า “เนิ้ง” เป็นภาษาพื้นเมือง มีความหมายว่าเอียง องค์เจดีย์ก่อสร้างด้วยอิฐทรงปราสาท ลักษณะเจดีย์เป็นฐานสี่เหลี่ยมและองค์ระฆังเหลี่ยมอยู่บนฐานเขียง มีซุ้มเรือนธาตุประดิษฐานพระพุทธรูปปูนปั้นประทับยืน ส่วนยอดตั้งแต่องค์ระฆังขึ้นไป มีการบุด้วยแผ่นทองจังโก

หอระฆัง เป็นอาคารที่มีแผนผังเป็นรูปแปดเหลี่ยมทรงสูง ก่ออิฐฉาบปูน ตั้งอยู่บนฐานแปดเหลี่ยม สร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2456 โดยพระครูชัยลังกา โครงสร้างส่วนบนเป็นเครื่องไม้ หลังคาทรงหน้าจั่วและเชิงชายแต่ละชั้นประดับด้วยลายไม้ฉลุโดยรอบ ภายในหอระฆังแขวนระฆังสัมฤทธิ์หนัก 157 กิโลกรัม ซึ่งสร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2454 

หอไตร เป็นอาคารที่มีลักษณะสถาปัตยกรรมแบบพื้นเมืองผสมกับศิลปะรัตนโกสินทร์ มีหลังคาทรงหน้าจั่วผสมปั้นหยามุงด้วยกระเบื้อง หน้าบันไดประดับลวดลายแกะสลักไม้เป็นรูปเครือเถาติดกระจกสี ช่อฟ้าเป็นรูปหงส์ ใบระกาเป็นไม้แผ่นเดียวแกะสลักเป็นนาคลำยอง หางหงส์มีลักษณะแบบที่สถาปัตยกรรมท้องถิ่นเรียกว่า “มือพระนารายณ์” พระครูชัยลังการ์ (ครูบาชัยลังการ์) สร้างขึ้นใน พ.ศ. 2458 เพื่อเป็นที่เก็บรักษาคัมภีร์ใบลาน

พิพิธภัณฑ์วัดพระหลวง เป็นสถานที่เก็บรวบรวมและเผยแพร่โบราณวัตถุ ศิลปวัตถุที่ได้จากวัดและชุมชนบ้านพระหลวง และเป็นแหล่งเรียนรู้เรื่องราวเกี่ยวกับพุทธศาสนา วัฒนธรรมประเพณี และภูมิปัญญาท้องถิ่น 

บ่อน้ำศักดิ์สิทธิ์ บ่อน้ำที่มีความลึกประมาณ 5 เมตร ตัวบ่อก่อด้วยอิฐเผาแบบโค้ง สันนิษฐานว่าสร้างขึ้นสมัยพระครูชัยลังการ์เป็นเจ้าอาวาสวัดพระหลวง เพื่อใช้ประโยชน์ในการอุปโภคและบริโภค ต่อมาจังหวัดแพร่ได้เลือกน้ำจากบ่อน้ำวัดพระหลวงเข้าพิธีเสกน้ำพระพุทธมนต์ในพระราชพิธีสำคัญเพื่อทูลเกล้าฯ ถวายพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร (รัชกาลที่ 9) และเป็น 1 ใน 4 บ่อน้ำศักดิ์สิทธิ์ของจังหวัดแพร่ที่ใช้ในประกอบพระราชพิธีบรมราชาภิเษกของพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธิบดีศรีสินทรมหาวชิราลงกรณ พระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 10) 

สอบถามข้อมูล โทร. 0 5454 1327