โบราณสถานในเขตเมืองกาญจนบุรีเก่า

กลุ่มโบราณสถานเก่าแก่ที่สันนิษฐานว่าบริเวณนี้เคยเป็นเมืองหน้าด่านในการสกัดกั้นการเดินทัพของพม่าตั้งแต่สมัยอยุธยาตอนปลายจนถึงรัตนโกสินทร์ตอนต้น ซึ่งปัจจุบันยังคงหลงเหลือร่องรอยของแนวกำแพงดินรูปสี่เหลี่ยม ผืนผ้าขนาด 167X355 เมตร มีป้อมค่ายอยู่ทั้งสี่มุม โดยมีโบราณสถานที่น่าชมได้แก่ - วัดป่าเลไลยก์ วัดนี้สร้างขึ้นในสมัยกรงศรีอยุธยา ชาวบ้านเรียกกันว่าวัดผ่าอก เดิมทีภายในมณฑปประดิษฐานพระพุทธรูปปางมารวิชัย แต่ถูกคนร้ายลักลอบเจาะพระอุระจนทะลุ จึงเป็นที่มาของชื่อวัดผ่าอกนั่นเอง ต่อมาชาวบ้านได้ร่วมกันสร้างพระพุทธรูปปางป่าเลไลยก์ขึ้นแทน - วัดนางพิม หรือวัดกาญจนบุรีเก่า - วัดขุนแผน วัดนี้สร้างขึ้นในสมัยกรุงศรีอยุธยา สันนิษฐานว่าเดิมทีภายในวัดมีทั้งพระปรางค์ พระอุโบสถ เจดีย์ประจำทิศ เจดีย์รายและวิหาร แต่ปัจจุบันมองเห็นเพียงพระปรางค์เท่านั้น - วัดแม่หม้าย สร้างขึ้นในสมัยกรุงศรีอยุธยา อยู่ห่างจากวัดขุนแผนไปทางทิศตะวันออก 300 เมตร มีโบราณสถานแบ่งเป็น 2 กลุ่มที่มีสระล้างกระดูกอยู่ระหว่างกลาง ได้แก่ - กลุ่มทางด้านทิศเหนือ ประกอบด้วยเจดีย์ทรงกลมขนาดใหญ่ มีฐานประทักษิณ วิหารรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าหันหน้าไปทางทิศตะวันตก - กลุ่มทางด้านทิศใต้ ประกอบด้วยวิหารขนาดกลาง เจดีย์ราย และกำแพงแก้วล้อมรอบ สี่เหลี่ยมผืนผ้า หันหน้าไปทางทิศตะวันออก