อนุสาวรีย์ปราบฮ่อ

ตั้งอยู่ตำบลในเมือง เป็นอนุสรณ์สถานที่กรมหลวงประจักษ์ศิลปาคมได้โปรดให้จัดสร้างขึ้นเพื่อบรรจุอัฐิของเหล่าทหารจากกรมกองต่าง ๆ ที่เสียสละชีวิต เพื่อป้องกันประเทศชาติในการปราบกบฏฮ่อในครั้งนั้น ประกอบด้วยกรมทหารอาสาวิเศษ กรมแปดเหล่า กรมฝรั่งแม่นปืน กรมทหารมาลา กรมสัสดี กรมเรือต้น กรมทหารมหาดเล็ก และกรมการหัวเมือง โดยตั้งอยู่ที่ด้านข้างของสถานีตำรวจภูธรเมืองหนองคายในปัจจุบัน ต่อมาในปี พ.ศ. 2492 จังหวัดหนองคายได้รับงบประมาณทำการบูรณปฏิสังขรณ์อนุสาวรีย์ปราบฮ่อ โดยได้ย้ายมาก่อสร้างองค์ใหม่ขึ้นบริเวณด้านหน้าศาลากลางจังหวัดหนองคาย (หลังเก่า)

ในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 ประเทศสยามได้ถูกรุกรานโดยกบฏฮ่อ ซึ่งเรียกตัวเองว่า “กบฏไท่เผิง” เป็นกลุ่มที่มีการรวมตัวกันเพื่อต่อต้านรัฐบาลจีน ภายหลังได้ถูกรัฐบาลจีนปราบปราม จึงหลบหนีลงมาทางใต้รวมตัวกันตั้งเป็นกลุ่มโจรติดอาวุธ เข้ามาปล้นตามหัวเมืองต่าง ๆ รวมทั้งดินแดนสิบสองจุไท เมืองพวน และหลวงพระบาง ซึ่งในสมัยนั้นเป็นอาณาเขตการปกครองของประเทศสยาม ได้มีการทำสงครามกันหลายครั้ง จน พ.ศ. 2429 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 ได้โปรดเกล้าฯ ให้เสด็จในกรมหลวงประจักษ์ศิลปาคมเป็นแม่ทัพไปปราบฮ่อที่เมืองพวน และโปรดเกล้าฯ ให้ พันเอกเจ้าหมื่นไวยวรนารถ (เจิม แสงชูโต) เป็นแม่ทัพไปปราบฮ่อในเขตหลวงพระบาง จนสามารถปราบกบฏฮ่อได้สำเร็จ และยกทัพกลับกรุงเทพมหานคร เมื่อ พ.ศ. 2430 เสด็จในกรมหลวงประจักษ์ศิลปาคมซึ่งเป็นแม่ทัพ จึงมีรับสั่งให้สร้างอนุสาวรีย์ปราบฮ่อขึ้น โดยรอบอนุสาวรีย์ทั้ง 4 ทิศ มีคำจารึกทั้งภาษาไทย จีน ลาว และอังกฤษ