เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง

เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง มีพื้นที่  6,427.34 ตารางกิโลเมตร ครอบคลุม 3 จังหวัด คือ จังหวัดอุทัยธานี จังหวัดกาญจนบุรีและจังหวัดตาก ได้รับการประกาศเป็นเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า เมื่อปี พ.ศ. 2515 และได้รับการจดทะเบียนเป็นมรดกโลกจากองค์การยูเนสโก (UNESCO) เมื่อเดือนธันวาคม พ.ศ. 2534 
ณ เมืองคาร์เทจ ประเทศตูนีเซีย นับเป็นแหล่งมรดกโลกทางธรรมชาติแห่งแรกของประเทศไทย เนื่องจากสภาพป่ามีความหลากหลายทางธรรมชาติ ประกอบด้วยป่าถึง 5 ใน 7 ชนิด ที่พบในเขตร้อนชื้น ได้แก่ ป่าดิบแล้ง ป่าดิบเขา ป่าทุ่งหญ้า ป่าเบญจพรรณ ป่าเต็งรัง ก่อให้เกิดความหลากหลายของพันธุ์พืชและสัตว์ต่าง ๆ บางชนิดใกล้สูญพันธุ์ เช่น ควายป่า เลียงผา เสือดาว หมาใน ไก่ป่า นกยูงไทย และยังมีแมลงป่าพันธุ์ต่าง ๆ อีกมากมาย 

เขตรักษาพันธ์สัตว์ป่าฯ มีจุดผ่อนปรนทั้งหมด 3 จุด เพื่อให้ประชาชนทั่วไปเข้าไปศึกษาธรรมชาติ คือ บริเวณสำนักงานเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าฯ อำเภอลานสัก บริเวณหน่วยพิทักษ์ป่าไซเบอร์ อำเภอห้วยคต และบริเวณหน่วยพิทักษ์ป่าห้วยแม่ดี อำเภอบ้านไร่

สถานที่น่าสนใจภายในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าฯ ได้แก่

อาคารแสดงนิทรรศการมรดกโลก ทุ่งใหญ่นเรศวร-ห้วยขาแข้ง ตั้งอยู่ในบริเวณสำนักงานเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าฯ อำเภอลานสัก ภายในจัดแสดงความสำคัญของพื้นที่มรดกโลก แบ่งออกเป็น 4 โซน โดยจำลองพื้นที่เป็นป่า เช่น ป่าเต็งรัง ป่าดิบแล้ง ฯลฯ รวมถึงความหลากหลายของสัตว์ป่า เพื่อสร้างจิตสำนึกในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ

อนุสรณ์สถานสืบ นาคะเสถียร อาคารอเนกประสงค์ในการจัดกิจกรรมและนิทรรศการเกี่ยวกับคุณสืบ “ผมคิดว่า ชีวิตผมได้ทำดีที่สุดแล้ว ผมคิดว่า ผมได้ช่วยเหลือสังคมดีแล้ว ผมคิดว่า ได้ทำตามกำลังของผมดีแล้วและผมพอใจ ผมภูมิใจในสิ่งที่ผมทำ” เป็นคำกล่าวของคุณสืบ นาคะเสถียร ผู้เป็นกำลังสำคัญผลักดันให้ป่าห้วยขาแข้งได้กลายเป็นมรดกโลก

รูปปั้น “สืบ นาคะเสถียร” หันหน้าไปทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ เพื่อดูผืนป่าตะวันตก มีบันได 8 ขั้น ที่สื่อความหมายว่าคุณสืบ นาคะเสถียร ดำรงตำแหน่งหัวหน้าเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าฯ อยู่ 8 เดือน และลวดลายบนบันได บ่งบอกถึงอุปสรรคมากมาย ในการทำงาน  

บ้านพักคุณสืบ ภายในยังคงสภาพไว้เหมือนครั้งที่คุณสืบมีชีวิตอยู่ ห้องนอนที่คุณสืบเสียชีวิตลง โต๊ะทำงานซึ่งมีรูปภาพต่าง ๆ วางอยู่ เช่น รูปลูกสาว รูปคนงาน รูปป่าไม้ ด้านข้างโต๊ะมีรองเท้าวางอยู่

เส้นทางศึกษาธรรมชาติเขาหินแดง ตั้งอยู่บริเวณหน่วยพิทักษ์ป่าห้วยแม่ดี อำเภอบ้านไร่ มีความยาว 2.5 กิโลเมตร ใช้เวลาเดิน 1.30 ชั่วโมง มีจุดสื่อความหมายธรรมชาติทั้งหมด 18 จุด ประกอบด้วยป่าผลัดใบ ป่าเต็งรัง ป่าเบญจพรรณ และป่าดิบแล้ง มีจุดชมวิวโป่งเทียม หลังเดือนธันวาคมจะพบนกหลายชนิด เช่น นกแขกเต้า นกโพระดก เส้นทางนี้สามารถเดินเองได้ แต่ปิดในเดือนเมษายน 

ที่พักและสิ่งอำนวยความสะดวก เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าฯ มีบ้านพักและอาคารฝึกอบรมไว้บริการ โดยผู้ที่สนใจต้องติดต่อฝ่ายจัดการเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า สำนักอนุรักษ์สัตว์ป่า กรมอุทยานแห่งชาติสัตว์ป่าและพันธุ์พืชล่วงหน้าอย่างน้อย 15 วัน สอบถามข้อมูล โทร. 0 2561 0777, 0 2579 6666 เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง โทร. 06 5480 1138