อุทยานลิลิตพระลอ (วัดพระธาตุพระลอ)

อุทยานลิลิตพระลอ ตั้งอยู่ที่อำเภอสอง จังหวัดแพร่ เมื่อถึงตัวอำเภอแล้ว จะมีป้ายบอกทางให้เห็นเด่นชัด ขับรถไปจนเจอเทศบาลอำเภอสอง และเลี้ยวขวาไปตามป้ายบอกทางจากถนนใหญ่เข้าสู่ถนนในหมู่บ้านคุ้มครองธรรม ประมาณ 1 กิโลเมตร เราจะเห็นอุทยานลิลิตพระลอ เรื่องลิลิตพระลอนี้ ถูกแต่งขึ้นในสมัยอยุธยาตอนต้น เล่ากันว่า มีเมืองสองเมืองคือเมืองสรวงและเมืองสอง เมืองสรวงมีลูกชายชื่อพระลอ รูปโฉมงดงามมาก ส่วนอีกเมืองหนึ่งมีลูกสาวสองคนคือพระเพื่อนและพระแพง สองเมืองนี้มีความแค้นต่อกัน ต่อมาพระเพื่อนและพระแพงหลงรักพระลอจากคำกล่าวขานจึงให้ปู่เจ้าสมิงพรายทำเสน่ห์หลายวิธี ในที่สุดทั้งสามก็ได้พบกันและอยู่ด้วยกันที่เมืองสองอย่างลับ ๆ ต่อมาพระเจ้าย่าของพระเพื่อนและพระแพงทราบเรื่อง จึงโกรธและให้ทหารล้อมตำหนักของทั้งสามสังหารหลานสาวของตนและพระสวามี ทั้งสามยืนอิงพิงกันตายดูสง่างามยิ่งนัก ในอุทยานสร้างสถานที่หลายแห่งตามท้องเรื่อง ที่แรกคืออนุสาวรีย์สามกษัตริย์คือ พระลอ พระเพื่อน และพระแพง ในฉากที่ทั้งสามยืนอิงพิงกันตาย มีไก่แก้วที่ปู่เจ้าสมิงพรายใช้หลอกล่อพระลอให้รีบมาหาพระเพื่อนและพระแพง นอกจากนี้ยังมีการจำลองถ้ำของปู่เจ้าสมิงพราย ภายในถ้ำได้จัดแสดง ภาพประติมากรรมฝาผนัง เรื่องราวเกี่ยวกับวรรณคดีลิลิตพระลอ ด้านนอกมีอาคารมีการจัดแสดงประวัติ และวัตถุโบราณที่ขุดพบในบริเวณอุทยาน ตลอดการเดินชมอุทยานแห่งนี้ นอกจากสถานที่ บุคคล และสัตว์จากในเรื่องแล้ว เรายังจะได้อ่าน บทประพันธ์จากเรื่องที่ให้ข้อคิดต่าง ๆ นา ๆ ติดอยู่ทั่วไปในบริเวณอุทยาน ไม่ไกลจากอุทยานนักจะเป็นวัดพระธาตุพระลอ ซึ่งเชื่อกันว่าซึ่งเป็นที่เก็บอัฐิของพระลอ พระเพื่อนและพระแพงนั่นเอง วัดพระธาตุพระลอ อยู่ตำบลบ้านกลาง เป็นที่ประดิษฐานของพระธาตุพระลอ เดิมเรียกว่า "ธาตุหินส้ม" เนื่องจากก่อนสร้างพระธาตุพบว่ามีซากอิฐและหินก้อนสีส้มขนาดใหญ่ แล้วต่อมาภายหลังจึงเปลี่ยนเป็นชื่อ "พระธาตุพระลอ" เป็นพระธาตุที่เก่าแก่อายุกว่า 400 ปี สร้างขึ้นเป็นอนุสรณ์เพื่อระลึกถึงความรักอมตะของพระลอ แห่งนครแมนสรวง และพระเพื่อน พระแพง แห่งเมืองสอง ยังเป็นต้นกำเนิดของวรรณคดีเรื่องลิลิตพระลอที่เก่าแก่ที่สุด สันนิษฐานว่าน่าจะแต่งขึ้นในสมัยกรุงศรีอยุธยาตอนต้น สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านกลาง โทร 0 5464 2387